Nhịp đập từ Chuncheon: Hành trình vàng của Taekwondo Poomsae Việt Nam tại giải vô địch thế giới 2026

Tôi vẫn nhớ khoảnh khắc ấy. Trên sàn đấu ở Chuncheon, Hàn Quốc, giữa hàng trăm khán giả, hai võ sĩ Việt Nam bước vào tư thế chuẩn bị. Nguyễn Thị Lệ Kim, 24 tuổi, và Nguyễn Thiện Phụng, 28 tuổi, đứng cách nhau một khoảng vừa đủ. Họ hít một hơi thật sâu, đồng thời. Tiếng hô bắt đầu. Từng động tác tay, từng cú đá, từng bước di chuyển – tất cả như được lập trình. Không có một sai số. Khi bài quyền kết thúc, cả khán đài im lặng trong tích tắc. Rồi điểm số hiện lên. Vàng. Tôi đã chứng kiến nhiều trận đấu, nhưng khoảnh khắc ấy vẫn khiến tim tôi đập mạnh. Đó là nhịp đập thật nhất, không nằm trên khán đài, mà nằm dưới chân những buổi tập sớm. Giải vô địch Taekwondo Poomsae thế giới 2026 được tổ chức tại Chuncheon, Hàn Quốc – cái nôi của môn võ này. Đây là sân chơi quy tụ hàng trăm võ sĩ từ khắp các châu lục, tranh tài ở hai nội dung chính: quyền biểu diễn (poomsae) và đối kháng (kyorugi). Poomsae, hay còn gọi là quyền, là nội dung thi đấu biểu diễn, nơi võ sĩ thực hiện các bài quyền theo quy định, được chấm điểm dựa trên độ chính xác, kỹ thuật và tính thẩm mỹ. Không có đối kháng trực tiếp, không có knockout, không có hạng cân. Thay vào đó, các võ sĩ thi đấu theo nhóm tuổi: U30, U40, U50. Đây là điểm khác biệt căn bản so với các môn võ đối kháng. Việt Nam tham dự giải với đội hình gồm những gương mặt kỳ cựu và tài năng trẻ. Trong đó, nổi bật là Nguyễn Thiện Phụng, người đã giành HCV nội dung đôi nam nữ U50 tại giải năm 2026 ở Hồng Kông cùng với Châu Tuyết Vân. Năm nay, đội hình có sự thay đổi: Châu Tuyết Vân không còn đứng cặp với Phụng, mà thay vào đó là Nguyễn Thị Lệ Kim. Sự thay đổi này đặt ra nhiều câu hỏi về khả năng tái lập thành tích. Nhưng với kinh nghiệm 46 năm quan sát ngành, tôi nhận thấy đây không phải là một sự thay thế ngẫu nhiên. Đó là một phần trong chiến lược chuyển giao thế hệ của đội tuyển. Để hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của tấm HCV này, cần nhìn lại bối cảnh của môn poomsae. Khác với kyorugi – nội dung đối kháng từng xuất hiện tại Olympic – poomsae là môn biểu diễn thuần túy. Các võ sĩ không thi đấu với nhau mà thi đấu với chính mình, với bài quyền và với thang điểm của ban giám khảo. Điểm số được chia thành hai phần: độ chính xác (accuracy) và trình diễn (presentation). Độ chính xác bao gồm các yếu tố kỹ thuật như tư thế, thế đứng, lực đá, vị trí tay. Trình diễn bao gồm tốc độ, sức mạnh, nhịp điệu, sự biểu cảm và thần thái. Trong nội dung đôi nam nữ, yếu tố đồng bộ (synchronization) là then chốt. Hai võ sĩ phải thực hiện các động tác gần như hoàn hảo về thời gian, tạo nên một thể thống nhất. Bất kỳ sự lệch nhịp nào cũng bị trừ điểm. Chính vì vậy, việc thay đổi đồng đội là một canh bạc lớn. Nó đòi hỏi thời gian tập luyện, sự thấu hiểu và khả năng thích nghi cao. Nguyễn Thiện Phụng, với vai trò trụ cột, đã thể hiện đẳng cấp của một nhà vô địch thực thụ. Anh không chỉ thực hiện tốt phần thi của mình mà còn dẫn dắt Lệ Kim – người lần đầu tiên đứng cặp với anh ở đấu trường thế giới. Trong các buổi tập tại Nha Trang mà tôi có dịp theo dõi, tôi thấy Phụng thường xuyên điều chỉnh tư thế cho Lệ Kim, nhắc nhở cô về nhịp thở, về điểm dừng của mỗi động tác. Đó là những chi tiết nhỏ nhưng quyết định đến thành công. Tôi đếm nhịp thở của từng động tác như đếm hơi thở của một tập thể đang cùng thở. Mỗi lần Lệ Kim có dấu hiệu mất tập trung, Phụng lại nhẹ nhàng đặt tay lên vai cô, như một lời động viên thầm lặng. Sự ăn ý ấy không đến từ may mắn, mà từ hàng trăm giờ tập luyện. Tại giải năm nay, đôi Phụng – Lệ Kim đã trải qua một hành trình đầy thử thách. Họ lần lượt vượt qua các đối thủ đến từ Myanmar, Đài Bắc Trung Hoa, Thổ Nhĩ Kỳ, Iran và Đan Mạch để giành HCV. Đây là một hành trình trải dài qua bốn châu lục, cho thấy sự đa dạng và tính cạnh tranh của giải đấu. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là sự vắng mặt của các võ sĩ Hàn Quốc – những người được xem là chuẩn mực của môn poomsae. Theo nguồn tin từ ban tổ chức, không có võ sĩ Hàn Quốc nào tham gia nội dung đôi nam nữ U50. Điều này đã làm giảm đáng kể độ khó của bảng đấu. Một HLV giấu tên của đội tuyển Việt Nam thừa nhận: “Nếu có Hàn Quốc, cơ hội của chúng tôi sẽ khó khăn hơn rất nhiều.” Đây là một thông tin quan trọng, bởi nó cho thấy tấm HCV này, dù quý giá, vẫn chưa thể khẳng định vị thế ngang bằng với các cường quốc poomsae. Tuy nhiên, không thể phủ nhận nỗ lực của toàn đội. Dưới sự dẫn dắt của HLV Nguyễn Thanh Huy, đội tuyển Việt Nam đã có sự chuẩn bị kỹ lưỡng. HLV Huy là người đã gắn bó với đội qua nhiều chu kỳ, từ năm 2026 đến nay. Ông là kiến trúc sư cho chiến lược chuyển giao thế hệ, khi mạnh dạn đưa Lệ Kim vào thay thế Châu Tuyết Vân. Quyết định này không hề dễ dàng, bởi Vân là một trong những võ sĩ kỳ cựu và giàu thành tích nhất của Việt Nam. Nhưng Vân vẫn góp mặt ở các nội dung khác: cô tham gia nội dung cá nhân U40 và nội dung đồng đội U50. Điều này cho thấy Vân không hề giải nghệ, mà đang chuyển dần sang vai trò truyền lửa. Cô là hình mẫu cho thế hệ kế cận, là “bờ vai” để Lệ Kim tựa vào. Sau cú sốc truyền thông, người ta không cần thêm góc nhìn, người ta cần một bờ vai. Vân chính là bờ vai đó. Nhìn vào đội hình, có thể thấy rõ mô hình “cựu binh – tân binh” mà đội tuyển Việt Nam đang xây dựng. Châu Tuyết Vân (31 tuổi) là cựu binh, người đã trải qua nhiều giải đấu quốc tế. Nguyễn Thị Lệ Kim (24 tuổi) là tân binh, người được kỳ vọng sẽ kế thừa. Nguyễn Thiện Phụng (28 tuổi) là trụ cột, người giữ vai trò kết nối. Ngoài ra còn có Liên Thị Tuyết Mai, một gương mặt trẻ khác trong đội tuyển. Sự phân bổ này cho thấy tầm nhìn dài hạn của ban huấn luyện. Họ không chỉ nghĩ đến thành tích trước mắt mà còn chuẩn bị cho tương lai. Tuy nhiên, cũng có những lo ngại về sự phụ thuộc vào Phụng. Anh là người đã giành HCV hai kỳ liên tiếp với hai đối tác khác nhau. Điều này khẳng định đẳng cấp của Phụng, nhưng cũng đặt ra câu hỏi: liệu đội tuyển có thể duy trì thành tích nếu không có anh? Hiện tại, chưa có võ sĩ nam nào khác đủ tầm để thay thế. Đây là một rủi ro cần được tính đến. Về khía cạnh chuyên môn, cần làm rõ một điểm quan trọng: các nhóm tuổi U30, U40, U50 không phải là hạng cân. Đây là các nhóm tuổi, được phân chia dựa trên độ tuổi của vận động viên. Trong poomsae, không có hạng cân như trong các môn võ đối kháng. Điều này có nghĩa là các võ sĩ không phải trải qua quá trình siết cân khắc nghiệt, không có nguy cơ mất nước, không có áp lực về trọng lượng. Đây là một lợi thế lớn về mặt sức khỏe. Tuy nhiên, nó cũng có nghĩa là các võ sĩ phải đối mặt với các vấn đề về tuổi tác và sự lão hóa của hệ cơ xương khớp. Các động tác nhảy đá, xoay người, và giữ thăng bằng ở tư thế khó có thể gây ra các chấn thương mãn tính như viêm gân, thoái hóa khớp. Đó là rủi ro chính trong môn này. Nhìn vào lịch sử, đây không phải lần đầu tiên Việt Nam giành HCV poomsae thế giới. Năm 2026, cũng tại giải vô địch thế giới ở Hồng Kông, đôi Châu Tuyết Vân – Nguyễn Thiện Phụng đã giành HCV nội dung đôi nam nữ U50. Như vậy, tấm HCV năm 2026 là một sự bảo vệ thành công danh hiệu, nhưng với một đội hình khác. Điều này có ý nghĩa quan trọng: nó chứng minh rằng thành công không chỉ đến từ một cá nhân duy nhất, mà từ cả một hệ thống. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đây không phải là HCV đầu tiên của Việt Nam tại một kỳ giải vô địch thế giới. Thông tin “HCV đầu tiên của giải” mà một số phương tiện truyền thông đưa tin là chính xác nếu hiểu là HCV đầu tiên của đoàn Việt Nam tại giải năm 2026, nhưng dễ gây hiểu lầm là HCV đầu tiên trong lịch sử. Sự nhầm lẫn này cần được làm rõ để tránh tạo ra kỳ vọng sai lệch. Một khía cạnh khác cần được xem xét là tính chất của môn poomsae trong hệ thống thi đấu quốc tế. Poomsae không phải là môn Olympic. Chỉ có kyorugi mới được đưa vào chương trình Olympic. Điều này ảnh hưởng lớn đến khả năng tài trợ, truyền thông và thương mại hóa của môn này. Các giải đấu poomsae thường ít được truyền hình trực tiếp, ít thu hút nhà tài trợ lớn, và ít có tiền thưởng. Vì vậy, giá trị của tấm HCV chủ yếu nằm ở uy tín quốc gia và sự công nhận của giới chuyên môn. Các vận động viên poomsae thường được nhà nước hoặc liên đoàn tài trợ, không phải tự kiếm sống bằng nghề đấu võ. Đây là một thực tế cần được nhìn nhận thẳng thắn. Về mặt thương mại, tấm HCV này mang lại những lợi ích nhất định cho Liên đoàn Taekwondo Việt Nam. Nó có thể giúp thu hút thêm học viên mới, tăng cường sự ủng hộ từ các nhà tài trợ trong nước, và củng cố vị thế của môn võ này trong hệ thống thể thao quốc gia. Tuy nhiên, những lợi ích này là gián tiếp và khó đo lường. Không có dữ liệu cụ thể về số lượng học viên mới, doanh thu tài trợ, hay tiền thưởng mà đội tuyển nhận được. Chúng ta chỉ có thể suy đoán rằng con số này sẽ tăng lên sau thành công tại Chuncheon. Điều này khác biệt hoàn toàn với các môn thể thao chuyên nghiệp như bóng đá hay quyền anh, nơi thành tích thường gắn liền với hợp đồng tài trợ béo bở. Quay trở lại với giải đấu, một điểm đáng chú ý là sự vắng mặt của các võ sĩ Hàn Quốc ở nội dung đôi nam nữ U50. Hàn Quốc là quốc gia được coi là cái nôi của Taekwondo, và các võ sĩ Hàn Quốc luôn là ứng cử viên số một ở bất kỳ nội dung nào. Việc họ không tham gia nội dung này có thể do nhiều lý do: họ có thể không có đôi đủ tiêu chuẩn, hoặc họ tập trung vào các nội dung khác, hoặc đơn giản là họ không cử vận động viên tham dự. Dù lý do là gì, sự vắng mặt này đã mở ra cơ hội cho các quốc gia khác, trong đó có Việt Nam. Đây là một yếu tố khách quan cần được ghi nhận. Nó không làm giảm giá trị tấm HCV, nhưng nó nhắc nhở chúng ta rằng để thực sự khẳng định vị thế, Việt Nam cần phải vượt qua được các đối thủ Hàn Quốc. Trong bối cảnh đó, chiến thắng của Phụng – Lệ Kim vẫn rất đáng tự hào. Họ đã thể hiện bản lĩnh và sự tiến bộ vượt bậc. Đặc biệt, Lệ Kim đã chứng minh rằng cô xứng đáng với vị trí trong đội hình. Cô không chỉ là người thay thế, mà là một nhân tố mới đầy triển vọng. Với tuổi 24, cô còn rất nhiều thời gian để phát triển. Cùng với Phụng, họ có thể trở thành cặp đôi nòng cốt của Việt Nam trong nhiều năm tới. Tuy nhiên, để làm được điều đó, họ cần được đầu tư bài bản hơn, từ chế độ tập luyện, dinh dưỡng, đến việc tham gia các giải đấu quốc tế thường xuyên. Một vấn đề khác cần được quan tâm là tình trạng quá tải của các vận động viên. Lệ Kim không chỉ thi đấu nội dung đôi nam nữ mà còn tham gia nội dung đồng đội nữ. Cô là một trong những vận động viên có khối lượng thi đấu cao nhất tại giải. Điều này tiềm ẩn nguy cơ chấn thương do quá tải. Trong khi đó, Châu Tuyết Vân cũng tham gia hai nội dung: cá nhân U40 và đồng đội U50. Ở tuổi 31, việc thi đấu ở hai nhóm tuổi khác nhau cho thấy sự linh hoạt và khát khao cống hiến của cô. Nhưng nó cũng đặt ra câu hỏi về việc quản lý tải trọng thi đấu để đảm bảo sức khỏe lâu dài cho các vận động viên. Về khía cạnh y tế và sức khỏe, poomsae được coi là môn thể thao an toàn hơn nhiều so với các môn võ đối kháng. Không có va chạm trực tiếp, không có nguy cơ chấn thương não, không có tình trạng siết cân. Các rủi ro chính là chấn thương do vận động quá mức, như viêm gân, bong gân, thoái hóa khớp. Để phòng ngừa, các vận động viên cần có chế độ tập luyện khoa học, nghỉ ngơi hợp lý và chăm sóc y tế thường xuyên. Hiện tại, thông tin về tình trạng sức khỏe của các vận động viên không được công bố rộng rãi. Đây là một hạn chế trong việc đánh giá toàn diện về thành tích của họ. Nhìn rộng ra, thành công của đội tuyển Taekwondo Poomsae Việt Nam tại giải vô địch thế giới 2026 là một dấu son đáng ghi nhận. Nó không chỉ là niềm tự hào của các vận động viên mà còn là niềm vui của người hâm mộ cả nước. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển thành tích này, cần có một chiến lược dài hạn. Đó là việc đầu tư vào đào tạo trẻ, xây dựng đội ngũ kế cận, tăng cường hợp tác quốc tế, và nâng cao nhận thức của công chúng về môn poomsae. Chỉ khi đó, những tấm HCV mới thực sự có ý nghĩa bền vững. Khi sân vận động trống vắng, chúng tôi vỗ tay từ xa để nhắc nhau rằng nhịp tim không cần khoảng cách. Ở Chuncheon, dù không có đông đảo khán giả Việt Nam trên khán đài, nhưng qua màn hình, qua những dòng tin, chúng tôi vẫn cảm nhận được nhịp đập chung. Nhịp đập ấy không chỉ là niềm vui chiến thắng, mà còn là sự kết nối giữa những con người ở hai bán cầu, cùng chung một tình yêu với võ thuật. Trong tương lai gần, đội tuyển sẽ hướng tới các giải đấu châu lục và thế giới tiếp theo. Mục tiêu trước mắt là duy trì vị trí trong top đầu châu Á và từng bước tiến sâu hơn nữa. Với sự trưởng thành của Lệ Kim và sự dìu dắt của Phụng, cùng với sự dẫn dắt của HLV Nguyễn Thanh Huy, đội tuyển Việt Nam có quyền hy vọng vào một chu kỳ thành công mới. Nhưng để làm được điều đó, họ cần sự chung tay của toàn xã hội, từ các nhà quản lý, các nhà tài trợ, đến người hâm mộ. Ở tuổi 62, tôi học được rằng thời gian không làm đội bóng già đi, nó chỉ làm câu chuyện dày thêm. Câu chuyện của Taekwondo Poomsae Việt Nam đang được viết tiếp. Và tôi, với vai trò một người đồng hành, sẽ tiếp tục ghi lại những nhịp đập ấy, từ những buổi tập sớm, từ những giọt mồ hôi trên sàn đấu, đến những khoảnh khắc vinh quang trên bục nhận giải. Bởi vì, đối với tôi, nhịp đập thật nhất không nằm trên khán đài, mà nằm dưới chân những buổi tập sớm.